სეზონი 2019
ნადირობის სეზონის გახსნამდე დარჩა:

მინი-ჩატი

კატეგორია
სტატიები ბაზიერობაზე და მტაცებელ ფრინველებზე [28]
სტატიები ფრინველების დაგეშვაზე [9]
მტაცებელი ფრინველების კვება და მოვლა [9]
მტაცებელი ფრინველების დაჭერა [3]
მტაცებელი ფრინველების მკურნალობა [2]
მტაცებელი ფრინველები [17]
სტატიები შავარდნებზე და შავარდნისებრზე [1]

სიახლე ფორუმში
განახლებული 6 თემა
Huglu 104a   
toko001პასუხების რაოდენობა: 126
მწყერზე ნადირობა   
toko001პასუხების რაოდენობა: 4110
იარაღის ხელოსნები და ს...   
Robo81პასუხების რაოდენობა: 248
ქედანზე ნადირობა   
eagleპასუხების რაოდენობა: 481
მონადირე ძაღლის დაავად...   
solomonპასუხების რაოდენობა: 390
კურცჰაარი   
giohunt1982პასუხების რაოდენობა: 3859

ბოლო კომენტარები

ახალი სტატიები

მუსიკა საიტზე
სხვა სიმღერებს ნადირობაზე იხილავთ ფორუმში.

sape

მთავარი » სტატიები » სტატიები ბაზიერობაზე » სტატიები ბაზიერობაზე და მტაცებელ ფრინველებზე    

მტაცებელი ფრინველები



მტაცებელი ფრინველები მკვლელებად იბადებიან და ფრინველთა სამყაროს ყველაზე ულმობელი მონადირეები არიან. ბუნებამ ისინი დააჯილდოვა მახვილი თვალებით, ბასრი ბრჭყალებითა და განმგმირავი ნისკარტით. 

ტერმინი მტაცებელი ფრინველი ხშირად იხმარება შევარდნისნაირთა რიგის წარმომადგენლებთან. აღნიშნული რიგი სამასამდე სახეობას შეიცავს, მათ შორის არწივს, ქორს, კაკაჩას და შევარდენს. თუმცა ყველა მონადირე ფრინველი არ არის მტაცებელი. მაგალითად, ბუს ყველაზე მახვილი თვალი და არწივის მსგავსი ბასრი ბრჭყალები აქვს, თუმცა მას მტაცებლებს არ მიაკუთვნებენ.

მტაცებელი ფრინველები ხორცით იკვებებიან (ნადირობენ რა მწერებზე, ჩიტებზე, რეპტილიებსა და ძუძუმწოვრებზე). ნანადირევის მირთმევისას მათ ეხმარებათ ბუნებისაგან ბოძებული ბასრი და განმგმირავი ნისკარტი, რომელიც მთავარ როლს ასრულებს ნადავლის დანაწევრებაში.

მტაცებელი ფრინველების ყველა წარმომადგენელი საკვების მოპოვების მიზნით ნადირობს,თუმცა სხვა ჩიტებისაგან განსხვავებით,მსხვერპლს ნისკარტით არ იჭერს.ამ დროს მტაცებელი ძლიერ კიდურებსა და ბასრ ბრჭყალებს იყენებს.გამონაკლისს წარმოადგენენ სვავები,რომლებიც მხოლოდ ლეშით იკვებებიან.ამიტომ მათ შედარებით სუსტი კიდურები და ბლაგვი ბრჭყალები აქვთ.

ყველა მტაცებელი ფრინველი აქტიურობს დღისით,იმისდა მიუხედავად,ცოცხალ ნადავლზე ნადირობს იგი,თუ ლეშს ეძებს.ისეთი ჯიშები,როგორიცაა,მაგალითად,ღამის შევარდენი(Falco rufigularis),აქტიურობს შებინდებისას,თუმცა ღამით მაინც არ ნადირობს.ღამის ბუებისაგან განსხვავებით,ასეთ მტაცებელ ფრინველებს დღის ფრინველებს უწოდებენ.ისინი ძალიან გავრცელებულნი არიან თითქმის ყველა კონტინეტზე,ანტარქტიდის გარდა.ზოგიერთი ჯიში ისეა ადაპტირებული,რომ არსებობა შეუძლიათ როგორც მაღალმთიან რეგიონებსა და ჭაობიან ადგილებში,ასევე ტროპიკულ ტყეებსა და ტუნდრებში.

მტაცებელ ფრინველთა ბევრი სახეობა მთელი წლის განმავლობაში ერთსა და იმავე ადგილას არ ჩერდება.ზოგიერთი მიფრინავს მეტად თბილ ქვეყნებში,რათა თავი დააღწიოს სიცივეს,ზოგი კი - ახალი ნადავლის საძებნელად.მაგალითად,ისეთი სახეობები,როგორიცაა ბოლოკარკაზი და კირკიტა ზაფხულობით ჩრდილოეთით მიემართებიან,რადგან ამ დროს იქ ბევრი მწერია,რომლითაც ეს მტაცებლები იკვებებიან.მაგრამ,როგორც კი ზამთარი იწურება და მწერების რაოდენობა კლებულობს,აღნიშნული ფრინველები იძულებულნი ხდაბიან მზეს კვლავ სამხრეთით წამოყვნენ.

მტაცებელ ფრინველთა ზოგიერთი ჯიში, რომელნიც სხვა ფრინველებით იკვებებიან, გადაფრენას ახორციელებენ მხოლოდ იმ მიზნით, რომ უკან მისდიონ სხვა გადამფრენ ფრინველებს, რომლებსაც შემდგომ საკვებად იყენებენ. მაგალითად, ე. წ. ელეონორას მარჯანს (Falco eleonorae) ხშირად დაწყვილების სეზონის გადადებაც კი უწევს გადამფრენი ფრინველების დევნაში. შევარდნისნაირთა რიგის სხვა წარმომადგენლები არ ასრულებენ გადაფრენებს და მხოლოდ რამდენიმე კილომეტრის მანძილზე დაფრინავენ ნადავლის მოსაპოვებლად.

გადაფრენისას მტაცებელი ფრინველები თავს არიდებენ ზღვით გადაფრენას, რადგან ისინი ნარნარ ფრენას არიან მიჩვეულნი და არ ყუფნით სასიცოცხლო ენერგია დიდი მანძილის გადასალახად. თუმცა შევარდნისნაირთა რიგის სხვადასხვა წარმომადგენელი ფრენის სხვადასხვა სტილს ფლობს. იმის დადგენა, თუ რა სტილით დაფრინავს მტაცებელი და რა ხერხებს იყენებს ნადირობისას, შესაძლებელია მიისი ფრთების ფორმის მიხედვით.

ჩვეულებრივ შავარდნისნაირთა რიგის წარმომადგენლებს გრძელი და ფართო ფრთები აქვთ. ამის წყალობით, ისეთ სახეობებს, როგორიცაა კონდორი (Vultur), სვავი (Aegypius) და არწივი (Aquila), დიდი ხნის განმავლობაში შეუძლიათ ჰაერში გაჩერება ფრთების გაქნევის გარეშეც. ეს თვისება ეხმარებათ მათ დაუღალავად გადალახონ დიდი მანძილები.

თუმცა ცაში ყველაზე ლამაზი არწივია. მისი გაშლილი ფრთები 2 მეტრს აღწევს, თითები ბუმბულითაა შემოსილი. ჰაერში იგი 80 კმ/სთ სიჩქარეს ანვითარებს და უეცრად შეუძლია მიმართულების შეცვლა. ამისათვის იგი ფრთას კეცავს განსაკუთრებული კუთხით და რთულ მანევრს ასრულებს ჰაერში.

მტაცებელ ფრინველთა ისეთი წარმომადგენელი,როგორიცაა მიმინო გამოირჩევა შედარებით მოკლე ფრთებითა და გრძელი კუდით.სხეულის ასეთი აგებულება ეხმარება მას ჰაერში სწრაფი მანებრირებისა და დიდი სიჩქარის მიღწევაში.მიმინო დაფრინავს გამწვანებულ ადგილებთან,სადაც ბევრი წვრილი ჩიტი ეგულება და იჭერს თავის მსხვერპლს წამიერი მოძრაობით.

მტაცებელ ფრინველთა შორის ყველაზე სწრაფი შევარდენია.როდესაც ქვევით ეშვება მსხვერპლის დასაჭერად,იგი 300 კმ/სთ სიჩქარეს ავითარებს.მისი ძირითადი ნადავლია მტრედი,რომელსაც შევარდენი 15/18 მეტრის სიმაღლიდან ხედავს და უსწრაფესად ეშვება ქვემოთ მის დასაჭერად.მიმინოს მსგავსად,შენარდენიც წამიერი მოძრაობით განგმირავს მცირე ზომის მსხვერპლს.რაც შეეხება დიდ ნადავლს,მტაცებელი ნაწილ-ნაწილ მიირთმევს.

კირკიტა (Falco tinnunculus), შავარდნისნაირთა რიგის მიეკუთნება. მისი სხეულის სიგრძე 31-38 სმ-ს აღწევს, მასა 250 გ-მდეა,ფერით წითელი სჭარბობს.კირკიტა ნადირობისას პატარა ჩიტებს ჰაერშივე იჭერს.მისი ერთ-ერთი მთავარი დამახასიათებელი თვისებაა,რომ მას შეუძლია ინავარდოს ჰაერში.ასეთ მდგომარეობაში იგი კარგად აკვირდება მსხვერპლს ზემოდან.დანახვის თანავე კი ელვის სისწრაფით ეცემა მიწაზე და ბრწყალებით იჭერს მას.

ეჭვგარეშეა,რომ მტაცებელმა ფრინველებმა საუკეთესო და უსასტიკესი მონადირეების სახელი დაიმკვიდრეს.თითოეულ სახეობას ნადირობის საკუთარი მეთოდი გააჩნიათ,რათა თავიდან აიცილონ ერთმანეთს შორის მეტოქეობა.განსაკუთრებული ჩვევები ახასიათებთ ლეში ჭამია სვავებსაც.მაგალითად ე.წ. აფრიკულ სვავს გააჩნია ძლიერი ნისკარტი,რომლის საშვალებითაც ახლად მოკლულ ნადავლსაც ადვილად მიირთმევს,ხოლო ე.წ. თეთრთავა სვავი ელოდება სანამ მისი მსხვერპლი კარგად დალპება და მხოლოდ ამის შემდეგ იწყებს ჭამას .

მტაცებელ ფრინველთა ზოგიერთი წარმომადგენელი მძორს,როგორც ადვივლად მოსაპოვებელ საკვებს,ხშირად მიირთმევს.თუმცა მტაცებელთა უმრავლესობას ნადირობა დიდ სიამოვნებას ანიჭებს და მათი ცხოვრების განუყოფელი ნაწილია.ლეშიჭამია ფრინველების მსგავსად,რომლებიც ნადავლს ერთმანეთში უპრობლემოდ ინაწილებენ,მონადირე სახეობებიც ცდილობენ სხვადასხვა მეთოდით ინადირონ და ერთმანეთს მეტოქეობა არ გაუწიონ.ასევე,მეტოქეობა არ არსებობს დედლებსა და მამლებს შორის.დედალი ყოველთვის უფრო დიდია მამალზე და მიირთმევს მტრედებს,მამლები კი იკვებებიან ისეთი პატარა ჩიტებით,როგორიცაა წიწკანა და სკვინჩა.

აღსანიშნავია, აგრეთვე, თევზის მოყვარული მტაცებელი ფრინველები.მათ რიცხვს მიეკუთნება თევზიჭამია შევარდენი, რომლის ბრჭყალებიც ისეა აგებული, რომ ადვილად იჭერს ნადავლს წყალში. მას ოთხი მოძრავი თითი აქვს, რომლებიც კრავენ სპეციალურ პოზიციას და თევზს არანაირი შანსი არ აქვს თავი დააღწიოს ტყვეიბას. მას ხშირად "მფრინავ მეთევზესაც" უწოდებენ.

მტაცებელ ფრინველთა უმრავლესობას ოთხი თითი აქვთ. ამათგან სამი წინ იყურება,ხოლო ერთი - -უკან. თითების დაბოლოებებზე აქვთ ძალზედ ბასრი ბრჭყალები, რომლებიც მთავარ როლს ასრულებენ მსხვერპლის საბოლოოდ განგმირვაში. ამ ფრინველებს გააჩნიათ გრძელი კიდურები, რაც, ასევე, ეხმარება მსხვერპლის დაჭერაში. მაგალითად ე.წ. აფრიკულ შევარდენს ორსახსრიანი კიდურები აქვს, რომლთა საშვალებით ხშირად დაუჭერია მსხვერპლი კლდის ნაპრალში.

საჰაერო მანევრირება მტაცებლე ფრინბელებს უწევთ მაშინაც, როდესაც ისინი მეწყვილეს ეძებენ. ამგვარ წარმოდგებას ჰაერში ხშირად თან სდევს სპეციფიკური გახმოვანება. მამალი ხშირად დასდევს დედალს ისე, თითქოს ის მისი მსხვერპლი იყოს. ხშირად დაწყვილება ნადირობის დროს ხდება. ნანადირევს ხან მამალი გადაუგდებს დედალს, ხან კი - პირიქით. ზოგი წყვილი ბრჭყალებით ეჭიდება ერთმანეთს და ჰაერში ასე ნავარდობენ.

დაწყვილების სეზონში მტაცებლები მტკიცედ იცავენ თავიანთ ტერიტორიას და საჭიროების შემთხვევაში, თავს ესხმიან კონკურენტს. დიდი დედალიც ხშირად ესხმის თავს უცხო მამალს და ხშირ შემთხვევაში, კლავს კიდეც მას.

მტაცებელი ფრინველების სხვადასხვა სახეობა სხვადასხვა ადგილს ეძებს ბუდის გასაკეთებლად. ხშირად ამგვარი ბუდეები მაღალ სიმაღლეებზე შენდება, მაგალითად კლდეებზე ან მაღალ ხეებზე. არის შემთხვევები, როდესაც მტაცებლები სხვის ბუდეს ესხმიან თავს და იკავებენ მას საჭიროებისამებრ.

სხვადასხვა მტაცებელი ფრინველი სხვადასხვა რაოდენობის კვერცხს დებს, საშვალოდ ერთიდან ექვსამდე. რაც უფრო დიდია ფრინველი, მით უფრო ნაკლები რაოდენობის კვერცხს დებს. სახეობის მიხედვით განსხვავდება კრუხობის პერიოდიც, მაგალითად, არწივი კრუხობს 40-45 დღეს.

კვერცხი ხშირად ზიანდება, თუმცა ერთი ბარტყი მაინც იჩეკება ხოლმე.

სხვა ფრინველებისაგან განსხვავებით, მტაცებლების ბარტყები შედარებით ნელა ვითარდებიან. ბართყების კვების საკითხს ორივე მშობელი წყვეტს. ხშირ შემთხვევაში მამალს მოაქვს საკვები, ხოლო დედალი უშვალოდ აჭმევს პატარებს. როგორც კი წამოიზრდებიან, ბარტყები დამოუკიდებლად ცდილობენ საკვების მოპოვებას.

ასევე რთული პროცესია ფრენის სწავლა. პატარა ბარტყები ძალიან მოუქნელები არიან და მათი ფრენის "პირველი გაკვეთილი" ხშირად სავალალოდ მთავრდება. მშობელი ბარტყებს ნადირობასაც ასწავლის. მათ მოაქვთ პატარებისთვის ნადავლი, ტოვებენ ბუდეში და აიძულებენ ბარტყებს დამოუკიდებლად დააქუცმაცონ. ზოგ შემთხვევაში, დედა ჰაერში აგდებს საკვებს, რათა ბარტყმა თვითონ სცდოს მისი დაჭერა. მხოლოდ მას შემდეგ, რაც ბარტყი ისწავლის თავისუფლად ფრენას და შეისწავლის ნადირობის ძირითად წესებს, ის დამოუკიდებელ ცხოვრებას იწყებს.



წყარო:
კატეგორია: სტატიები ბაზიერობაზე და მტაცებელ ფრინველებზე | დაამატა: vaxo_vaxo (20.10.2009) | ავტორი: vaxo_vaxo E W
ნანახია: 7186 | კომენტარი: 9 | ტეგები: მტაცებელი, ფრინველები | რეიტინგი: 4.8/4

სტატიების გადაბეჭვდისას "წყარო: www.bazieri.ge"-ს მითითება აუცილებელია.

მსგავსი სტატიები
სულ კომენტარები: 9
0   Spam
9 ლაშა86   (22.01.2012 19:13:16)
166 166

0   Spam
8 ucha1979   (10.01.2011 22:19:33)
166

0   Spam
7 soso_k3   (02.11.2009 12:34:41)
166 166 10

0   Spam
6 vaxo_vaxo   (30.10.2009 11:09:02)
ეხლა ბუზე გამახსენდა მე მყავდა ბუ სახლში.....და ჩიტებს რო დავუგდებდი მარტო თავს აჭამდა......... 167 167

0   Spam
5 soso_k3   (30.10.2009 09:57:42)
166 166 10

0   Spam
4 soso_k3   (27.10.2009 15:50:43)
ES SAINTERESOA CAIKITXET!

ბუს ყველაზე მახვილი თვალი და არწივის მაგავსი ბასრი ბრჭყალები აქვს. მიჩნეულია, რომ ბუ ე.წ. უფეხურასაგან წარმოიშვა.
მტაცებელი ფრინველები თავიანთ ნადავლს მთლიანად მიირთმევენ. მათ გააჩნიათ ძლიერი საჭმლის მომნელებელი სისტემა, რომელსაც შეუძლია მოინელოს ძვალიც კი.
შევარდენი ყველაზე გავრცელებული მტაცებელი ფრინველია.
ე.წ. პალმის სვავი განსხვავდება სხვა მტაცებელი ფრინველებისაგან იმით, რომ მიირთმევს ბევრ ხილსა და ბოსტნეულს. ასევე უყვარს მკვდარი თევზი.
კირკიტა ბევრად უკეთ ხედავს ვიდრე ადამიანი.
ყველაზე დიდი მტაცებელი ფრინველია ე.წ. ანდების კონდორი, რომლის გაშლილი ფრთები 3 მეტრს აღწევს. ყველაზე პატარა კი აფრიკული ჯუჯა შევარდენია, რომლის სიგრძეც 16 სანტიმეტრია.


0   Spam
3 soso_k3   (23.10.2009 11:03:03)
მაგარია ძაან

0   Spam
2 WIWKAN@   (21.10.2009 13:20:01)
ყოჩაღ.. 10 ...... 72k

+1   Spam
1 vaxo_vaxo   (20.10.2009 13:54:23)
10 10 10

კომენტარის დამატება შეუძლიათ მხოლოდ დარეგისტრირებულ მომხმარებლებს
[ რეგისტრაცია | შესვლა ]
იარაღის გამოცდა

შესვლის ფორმა

ძებნა

მინი-პროფილი
მოგესალმები: სტუმარო

კეთილი იყოს თქვენი მობრძანება. გთხოვთ დარეგისტრირდეთ ან გაიაროთ ავტორიზაცია!

translate
Выбрать язык / Choose language:
Ukranian
English
French
German
Japanese
Italian
Portuguese
Spanish
Danish
Chinese
Korean
Arabic
Czech
Estonian
Belarusian
Latvian
Greek
Finnish
Serbian
Bulgarian
Turkish

სპონსორი

მაღაზიები

ეს უნდა იცოდეთ
  • კანონი ნადირობაზე
  • კანონი თევზაობაზე
  • ლიცენზიით მოსაპოვებელი ფრინველები
  • "ელექტრომანოკის" ხმები
  • წითელი წიგნი
  • არ ესროლოთ!!!

  • ონლაინში
    საიტზე სულ: 3
    სტუმარი: 3
    მონადირე: 0

    დღეს საიტზე იყვნენ
    toko001, mirzagg, Robo81

    facebook

    საიტები
  • ბაზიერთა საერთაშორისო ასოციაცია
  • გარემოს დაცვის სამინისტრო
  • დაცული ტერიტორიების სააგენტო
  • მომსახურების სააგენტო
  • იუსტიციის სახლი
  • წითელი ნუსხა
  • სატყეო დეპარტამენტი
  • ენერგეტიკისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტრო

  • პარტნიორები

    რეკლამა

    რეკომენდაცია:


    sape

    ვებ-გვერდზე გამოქვეყნებული მასალის გამოყენების ყველა უფლება ეკუთვნის საიტი "www.bazieri.ge"-ს ადმინისტრაციას. ამ მასალის (თუ მასალას სხვა რამ არ აქვს მითითებული)  ნაწილობრივი ან სრული გამოყენება საიტი "ბაზიერი"-ს ადმინისტრაციასთან წერილობითი შეთანხმების  გარეშე ან წყაროს:  www.bazieri.ge-ს მითითების გარეშე დაუშვებელია !!!
    Яндекс.Метрика